ОМӮЗГОР-ЧАРОҒИ МАЪРИФАТ ВА РОҲНАМОИ ҶОМЕА

«Миллате, ки омӯзгори асил надорад, ҳеҷ гоҳ ба ягон мартаба намерасад». Ин андешаи Пешвои муаззами миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҷойгоҳ ва рисолати бузурги омӯзгорро дар ҷомеа ба таври возеҳ ифода менамояд.

Омӯзгор танҳо шахсе нест, ки ба шогирдон дониш меомӯзонад. Ӯ ҳамзамон тарбиятгари насли наврас, роҳнамои ҷавонон, ташаккулдиҳандаи ҷаҳонбинӣ ва яке аз бунёдгузорони ояндаи ҷомеа ба ҳисоб меравад. Бисёре аз дастовардҳои инсонӣ аз муҳити мактаб, аз дарси аввал ва аз сухани нахустини омӯзгор оғоз меёбанд. Аз ин рӯ, рушди ҷомеа ва таҳкими пояҳои маънавию илмии он ба сифати таълиму тарбия ва мақоми омӯзгор робитаи ногусастанӣ дорад.

Дар шароити муосир, ки илму техника ва технологияҳои иттилоотӣ босуръат рушд мекунанд, талабот ба сатҳу сифати таълиму тарбия низ бештар мегардад. Дар чунин вазъ омӯзгор бояд пайваста дониш ва малакаи касбии худро такмил диҳад, аз дастовардҳои нави илмӣ ва усулҳои муосири таълим огоҳ бошад ва дар баробари омӯзонидани дониш, дар қалби шогирдон шавқу рағбати донишомӯзӣ, ҳисси масъулиятшиносӣ ва эҳтиром ба арзишҳои миллӣ ва умумибашариро ташаккул диҳад.

Чунонки Пешвои миллат таъкид намудаанд: «Маҳз муаллим аст, ки доимо меомӯзад ва он чӣ андӯхтааст, ба дигарон таълим медиҳад».

Ин таъкид моҳияти касби омӯзгориро ба таври равшан бозгӯ мекунад. Омӯзгори воқеӣ ҳамеша омӯзанда ва ҳамзамон омӯзонанда мебошад. Ӯ на танҳо дониши андӯхтаи худро ба шогирдон мерасонад, балки тавассути рафтору гуфтор, одобу ахлоқ, масъулиятшиносӣ ва муносибати инсонӣ ба ташаккули шахсияти онҳо таъсири амиқ мегузорад.

Дар ҳақиқат, нақши омӯзгор дар тарбия ва ташаккули насли ояндасоз хеле муҳим аст. Дар назди ҳар як омӯзгор фарзандони оилаҳо ва ҷомеа қарор доранд, ки ояндаи кишварро муайян хоҳанд кард. Аз ин рӯ, ҳар як дарс, ҳар як сухан ва ҳар як муносибати омӯзгор метавонад дар ташаккули шахсияти шогирд таъсири назаррас дошта бошад.

Пешвои миллат дар ин маврид таъкид намудаанд: «Омӯзгори дилсӯзу бомаърифат ва ба тарбияи инсон содиқ чароғи маърифат ва боигарии миллат аст».

Таъбири «чароғи маърифат» моҳияти рисолати омӯзгорро хеле барҷаста ифода мекунад. Чароғ роҳи торикро равшан месозад. Омӯзгор низ бо нури дониш ва маърифат роҳи зиндагии шогирдро равшан намуда, ӯро аз нодонӣ ба сӯи дониш, аз ҷаҳолат ба сӯи маърифат ва аз беэътимодӣ ба сӯи андешаи созанда ҳидоят мекунад.

Аз ҳамин ҷост, ки эҳтиром ба омӯзгор набояд танҳо ба Рӯзи омӯзгор ё оғози соли таҳсил маҳдуд гардад. Эҳтиром ба омӯзгор, пеш аз ҳама, эҳтиром ба дониш, мактаб, илм, маърифат ва ояндаи ҷомеа мебошад. Чунин муносибат бояд дар муҳити оила, мактаб ва ҷомеа пайваста тақвият ёбад.

Пешвои миллат низ ба ин маънӣ таъкид намудаанд: «Эҳтиром ба омӯзгор - эҳтиром ба ояндаи миллат аст».

Ин андеша ҳар як узви ҷомеаро водор месозад, ки ба мақом ва масъулияти омӯзгор бо эҳтиром ва таваҷҷуҳи бештар муносибат намояд. Зеро омӯзгори имрӯз шогирди имрӯзро барои иҷрои рисолаи касбӣ ва иҷтимоии фардо омода месозад. Дар байни хатмкунандагони муассисаҳои таълимӣ олимону табибон, муҳандисону ҳуқуқшиносон, омӯзгорону роҳбарон, соҳибкорон ва намояндагони дигар соҳаҳои ҳаёти ҷомеа ба камол мерасанд. Ҳар яке аз онҳо дар оғози роҳи донишомӯзӣ бо омӯзгор рӯ ба рӯ шудааст.

Аз ин рӯ, саҳми омӯзгор дар дастовардҳои фардӣ ва рушди ҷомеа назаррас мебошад. Самараи меҳнати омӯзгор на ҳамеша дарҳол намоён мегардад. Аммо солҳо баъд, вақте шогирд ба шахси соҳибмаърифат, мутахассиси арзанда ва узви фаъоли ҷомеа табдил меёбад, аҳаммияти заҳмати омӯзгор бештар эҳсос мешавад.

Имрӯз ҷомеа ба омӯзгори донишманд, навовар, масъулиятшинос, ватандӯст ва дорои ҷаҳонбинии васеъ ниёз дорад. Омӯзгори муосир бояд ба талаботи замон ҷавобгӯ бошад, аз имкониятҳои технологияҳои навин самаранок истифода барад ва дар баробари донишҳои соҳавӣ, ба тарбияи маънавию ахлоқии хонандагон низ таваҷҷуҳи ҷиддӣ зоҳир намояд.

Тавре Пешвои миллат таъкид намудаанд, «Омӯзгор дар меҳвари соҳаи маориф қарор дорад» ва сатҳу сифати дониш ва тарбияи шоистаи шогирдон ба донишу таҷриба, малакаву маҳорати касбӣ ва усули таълими ӯ вобастагии зич дорад.

Дар баробари ин, масъулияти баланд ва фаъолияти босифати омӯзгор дар сурате самараноктар мегардад, ки ҷомеа низ ба мақоми ӯ муносибати шоиста дошта бошад. Беҳтар намудани шароити фаъолияти омӯзгор, фароҳам овардани имкониятҳои рушди касбӣ ва баланд бардоштани нуфузи иҷтимоии ин касб метавонад барои таҳкими сифати таълиму тарбия заминаҳои мусоид фароҳам оварад.

Агар мо ҷомеаи пешрафта, насли соҳибмаърифат ва давлати дорои неруи зеҳнии баландро бунёд кардан хоҳем, бояд ба мактаб ва омӯзгор таваҷҷуҳи доимӣ зоҳир намоем. Зеро мактаб бе омӯзгор рисолати худро пурра амалӣ карда наметавонад, ҷомеа бе маърифат ба рушди устувор ноил намегардад ва ташаккули маърифат низ бе заҳмати омӯзгорон тасаввурнопазир аст.

Омӯзгор чароғи роҳ ва роҳнамои маърифат аст. Ӯ тухми донишро дар замири шогирд мекорад, онро бо меҳру муҳаббат, сабру таҳаммул ва масъулият парвариш менамояд ва умед мебандад, ки рӯзе аз он дарахти пурбори маърифат ба камол мерасад.

Аз ҳамин ҷост, ки номи омӯзгор бо масъулияти бузург ва рисолати созанда пайванд дорад. Ин касб аз инсон дониши амиқ, маҳорати баланди касбӣ, сабру таҳаммул, муносибати инсонпарварона ва муҳаббат ба насли наврасро тақозо мекунад. Омӯзгор будан танҳо соҳиби касб будан нест; омӯзгор будан масъулияти тарбияи инсон ва саҳмгузорӣ дар ояндаи ҷомеа мебошад.

Пас, қадршиносии омӯзгор бояд ҷузъи фарҳанги ҷомеа бошад. Бо эҳтиром ба омӯзгор мо ба илму дониш, маърифат, мактаб ва ояндаи ҷомеа арҷ мегузорем. Ҳар қадар мақоми омӯзгор дар ҷомеа баланд бошад ва барои фаъолияти созандаи ӯ шароити муносиб фароҳам оварда шавад, ҳамон қадар имкони рушди соҳаи маориф ва тарбияи насли соҳибмаърифат бештар мегардад.

Маҳз омӯзгор аст, ки дар ташаккули ҷомеаи донишбунёд нақши муҳим мегузорад; маҳз тавассути таълиму тарбия насли ояндасоз ба камол мерасад; ва маҳз бо чароғи маърифат роҳи фардои ҷомеа равшан мегардад.

Пас, биёед омӯзгорро қадр кунем, рисолати ӯро гиромӣ дорем ва барои боло рафтани мақому манзалати ин касби пуршараф саҳми худро гузорем. Зеро эҳтиром ба омӯзгор - эҳтиром ба дониш, маърифат ва фардои ҷомеа аст.

Шарифзода Одинамо, дотсент, муовини ректор оид ба тарбияи Донишгоҳи давлатии Кӯлоб ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ