ПЕШГИРИИ КОРРУПСИЯ-ОМИЛИ МУҲИМИ ТАРБИЯИ ВАТАНДӮСТӢ

Дар шароити ҷаҳонишавӣ ва рушди босуръати муносибатҳои иқтисодию сиёсӣ, масъалаи мубориза бар зидди коррупсия ба яке аз самтҳои муҳимми сиёсати давлатии кишварҳои ҷаҳон табдил ёфтааст. Коррупсия на танҳо ба рушди иқтисодӣ монеа эҷод мекунад, балки ба пояҳои ахлоқӣ ва маънавии ҷомеа низ зарбаи ҷиддӣ мерасонад. Аз ин рӯ, пешгирии коррупсия танҳо вазифаи мақомоти ҳифзи ҳуқуқ набуда, балки он раванди фарогири тарбиявию иҷтимоӣ мебошад, ки бо ташаккули ҳисси ватандӯстӣ ва масъулияти шаҳрвандон низ робитаи зич дорад.

Ватандӯстӣ ҳамчун арзиши олии миллӣ муҳаббат ба Ватан, эҳтиром ба қонун, ҳифзи манфиатҳои давлат ва саҳмгузорӣ дар пешрафти ҷомеаро дар бар мегирад. Шахсе, ки Ватани худро дӯст медорад, ҳаргиз ба амалҳои коррупсионӣ даст намезанад, зеро чунин кирдор ба манфиатҳои давлату миллат зарар мерасонад.

Коррупсия падидаест, ки дар натиҷаи сӯиистифода аз ваколатҳои хизматӣ бо мақсади ба даст овардани манфиати шахсӣ ба вуҷуд меояд. Он метавонад дар шаклҳои гуногун-ришваситонӣ, сӯиистифода аз мансаб, тақаллубкорӣ ва дигар амалҳои ғайриқонунӣ зоҳир гардад.

Таъсири манфии коррупсия бисёрҷабҳа мебошад:

- коста гардидани боварии мардум ба мақомоти давлатӣ;

- паст шудани сатҳи адолат ва баробарӣ дар ҷомеа;

- халалдор шудани рушди иқтисодӣ;

- коҳиши сатҳи маърифати ҳуқуқии шаҳрвандон.

Ҳангоми паҳн гардидани коррупсия арзишҳои ахлоқӣ, аз ҷумла ростқавлӣ, инсоф ва адолат заиф мегарданд. Ин ҳолат метавонад дар шуури ҷавонон таассуроти нодуруст ба вуҷуд оварад, ки гӯё муваффақият танҳо тавассути роҳҳои ғайриқонунӣ имконпазир аст. Аз ин рӯ, мубориза бо коррупсия пеш аз ҳама мубориза барои покии маънавии ҷомеа мебошад.

Фарҳанги зиддикоррупсионӣ маҷмуи дониш, ҷаҳонбинӣ ва рафторест, ки ба рад кардани ҳама гуна амалҳои коррупсионӣ равона шудааст. Вақте ки дар ҷомеа чунин фарҳанг ташаккул меёбад, шаҳрвандон ба қонун эҳтиром мегузоранд ва дар ҳифзи адолат фаъолона иштирок мекунанд.

Пешгирии коррупсия ба таҳкими ватандӯстӣ мусоидат мекунад, зеро:

- Адолат ва баробариро дар ҷомеа таъмин менамояд;

- Эътимоди мардумро ба давлат зиёд мекунад;

-Шароити мусоид барои рушди иқтисодию иҷтимоиро фароҳам меорад;

-Ҷавононро дар рӯҳияи ростқавлӣ ва масъулиятшиносӣ тарбия менамояд.

Муассисаҳои таълимӣ яке аз муҳитҳои муҳими ташаккули шахсият ба ҳисоб мераванд. Маҳз дар муассисаҳои таҳсилоти миёнаи умумӣ, ибтидоӣ, миёна ва олии касбӣ ҷаҳонбинии ҳуқуқӣ ва ахлоқии ҷавонон шакл мегирад. Аз ин рӯ, ҷорӣ намудани барномаҳои маърифатӣ оид ба мубориза бар зидди коррупсия аҳамияти калон дорад.

Омӯзгорон бояд дар раванди таълим арзишҳои адолат, масъулият ва ватандӯстиро тарғиб намоянд.

Тавассути суҳбатҳо, машғулиятҳои тарбиявӣ, семинарҳо ва чорабиниҳои маърифатӣ метавон шуури ҳуқуқии хонандагонро баланд бардошт.

Ҳамчунин, муҳити солими таълимӣ, шаффофияти баҳогузорӣ ва муносибати одилона нисбат ба хонандагон ва донишҷӯён худ намунаи амалии мубориза бо коррупсия мебошад. Вақте ки хонандагон ё донишҷӯён адолатро дар амал мебинанд, онҳо ин арзишҳоро ҳамчун меъёри зиндагӣ қабул мекунанд.

Оила бошад, нахустин мактаби тарбияи фарзанд мебошад. Агар дар оила арзишҳои ростқавлӣ, инсоф ва эҳтиром ба қонун риоя шаванд, кӯдак бо чунин ҷаҳонбинӣ ба камол мерасад. Волидон бояд ба фарзандон фаҳмонанд, ки муваффақият бо меҳнати ҳалол ба даст меояд, на бо роҳҳои ғайриқонунӣ.

Ҷомеаи шаҳрвандӣ, воситаҳои ахбори омма ва ташкилотҳои ҷамъиятӣ низ дар ташаккули фарҳанги зиддикоррупсионӣ саҳми муҳим доранд. Тарғиби тарзи ҳаёти шаффоф, муҳокимаи оммавии масъалаҳои мубрами иҷтимоӣ ва дастгирии ташаббусҳои шаҳрвандӣ ба коҳиши коррупсия мусоидат мекунанд.

Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон мубориза бар зидди коррупсия яке аз самтҳои афзалиятноки сиёсати давлатӣ ба шумор меравад. Қабули санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ ва татбиқи барномаҳои давлатӣ дар ин самт ба таҳкими қонуният ва тартибот мусоидат менамояд.

Мақомоти ваколатдор, аз ҷумла Агентии назорати давлатии молиявӣ ва мубориза бо коррупсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, дар самти пешгирӣ, ошкор ва бартараф намудани ҳуқуқвайронкуниҳои коррупсионӣ фаъолият мебаранд. Ҳамзамон, татбиқи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи муқовимат ба коррупсия» заминаи ҳуқуқии мубориза бо ин падидаро мустаҳкам намудааст.

Амалӣ гардидани чунин тадбирҳо на танҳо барои таъмини адолат, балки барои тарбияи шаҳрвандони ватандӯст низ замина фароҳам меорад.

Аз баррасии мавзуъ ба хулоса омадан мумкин аст, ки пешгирии коррупсия ҳамчун омили муҳими тарбияи ватандӯстӣ аҳамияти бузург дорад. Ҷомеае, ки дар он адолат, шаффофият ва қонуният ҳукмфармо аст, метавонад насли ҷавонро дар рӯҳияи муҳаббат ба Ватан ва эҳтиром ба арзишҳои миллӣ тарбия намояд.

Ватандӯстӣ танҳо дар сухан ифода намеёбад; он дар амал, дар муносибати ҳалолона ба меҳнат, дар эҳтиром ба қонун ва дар рад намудани ҳама гуна амалҳои ғайриқонунӣ зоҳир мегардад. Аз ин рӯ, мубориза ва пешгирии коррупсия вазифаи ҳар як шаҳрванди бошуур мебошад.

Танҳо бо ҳамкории давлат, ҷомеа, муассисаҳои таълимӣ ва оила метавон ҷомеаи солим, одил ва ватандӯстро бунёд намуд.

Қурбонова Ибодат-унвонҷӯи кафедраи психологияи Донишгоҳи давлатии Кӯлоб ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ